Dominika Szafran

radca prawny

Od początku swojej drogi zawodowej pomagam przedsiębiorcom w prowadzeniu działalności. W szczególności skupiam się na pomocy psychologom i psychoterapeutom w rozwoju ich praktyk zgodnie z prawem.
[Więcej >>>]

Załóż gabinet

Wzrost cen w ostatnim czasie spowodował, że wielu wynajmujących lokale użytkowe zaczęło podejmować kroki zmierzające do podwyższenia czynszu najmu. Z kolei najemcy często zastanawiają się, czy takie uprawnienie im przysługuje i kiedy można z niego skorzystać. Dziś postaram się wyjaśnić krótko to zagadnienie.

Postanowienia umowy najmu

W większości przypadków kwestie dopuszczalności podwyższania czynszu w trakcie trwania stosunku najmu reguluje sama umowa. Najczęściej zawiera ona klauzule waloryzacyjne, które wskazują, że co jakiś określony w umowie czas (np. rok) czynsz będzie waloryzowany o ustalony przez strony wskaźnik (najczęściej jest to wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych ustalany przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego i ogłaszany w Dzienniku Urzędowym RP „Monitor Polski”). W związku z tym przed podpisaniem umowy uważnie przeczytaj zapisy, które regulują kwestię zmienności czynszu i innych opłat związanych z najmem lokalu, zwłaszcza teraz, gdy wskaźnik inflacji jest wysoki i jego zastosowanie może realnie wpłynąć na czynsz najmu.

Co wynika z przepisów?

Nawet jeżeli strony w umowie nie uregulowały możliwości zmiany czynszu to Kodeks cywilny daje wynajmującemu możliwość złożenia oświadczenia o jego podwyższeniu. Przepis wskazuje, że wynajmujący lokal może podwyższyć czynsz, wypowiadając dotychczasową wysokość czynszu najpóźniej na miesiąc naprzód, na koniec miesiąca kalendarzowego. Brak akceptacji takiej zmiany ze strony najemcy oznacza, że umowa najmu wygaśnie po upływie okresu wypowiedzenia.

Pamiętaj, że przepis ten ma charakter dyspozytywny, co oznacza, że strony umowy mogą go modyfikować w umowie (np. ustalić inne terminy niż wskazane w ustawie). W mojej ocenie zamieszczenie w umowie klauzuli waloryzacyjnej ogranicza wynajmującego w zakresie zmiany czynszu, która wynika z przytoczonego przepisu, a więc obowiązuje go to, co zostało zapisane w umowie. Warto również w umowie wskazać częstotliwość, z jaką czynsz może być podwyższany, bo przepisy nie regulują tej kwestii i nie ograniczają wynajmującego w tym zakresie.

Innymi słowy, pamiętaj przed podpisaniem umowy, żeby uważnie przeanalizować zapisy umowy odnoszące się do wysokości czynszu i możliwości jego modyfikacji w trakcie obowiązywania umowy. Jednak jak wskazywałam już wcześniej, nie tylko to, co zostało zapisane w umowie ma znaczenie, ale także to, czego nie wyłączono lub nie zmieniono, a wynika bezpośrednio z przepisów jest istotne dla stron.

Jeżeli masz jakiekolwiek pytania związane z dzisiejszym wpisem, zapraszam do komentowania!

Pisałam już o tym dlaczego moim zdaniem konieczne jest uchwalenie nowej ustawy o zawodzie psychologa. Obecnie obowiązujący akt prawny nie został bowiem wdrożony w pełnym zakresie, a wobec bardzo szerokiego zainteresowania usługami psychologów i psychoterapeutów, ustawa regulująca kompleksowo wykonywanie tego zawodu jest ważna zarówno dla samych psychologów, jak i osób korzystających z ich usług.

Poselski projekt ustawy o zawodzie psychologa i samorządzie zawodowym psychologów pojawił się już w wykazie projektów ustaw (druk nr 2113). Można zapoznać się z nim tutaj:

https://sejm.gov.pl/Sejm9.nsf/page.xsp/przeglad_projust

Projekt wpłynął do Sejmu 18 października 2021 roku, a dziś (23 marca 2022 roku) został skierowany do I czytania do Komisji Zdrowia.

W kolejnych wpisach będę informowała o przebiegu prac nad projektem ustawy oraz omówię jego najbardziej istotne założenia. Jeżeli ktokolwiek z Was zapoznał się już z jego treścią, będę bardzo wdzięczna za podzielenie się wszelkimi uwagami i spostrzeżeniami, zarówno w wiadomościach prywatnych, jak i w komentarzach.

Zapraszam do dyskusji i czekam na Wasze opinie dotyczące projektu!

Pisałam już o tajemnicy zawodowej psychologa w postępowaniu cywilnym. Dzisiaj poruszę podobną tematykę, ale tym razem dowiesz się jak chronić obowiązującą Cię tajemnicę jeśli w związku z wykonywanym przez Ciebie zawodem zostaniesz wezwany na przesłuchanie w charakterze świadka w toczącym się postępowaniu karnym.

Prawo odmowy zeznań

Kodeks postępowania karnego stanowi, że osoby obowiązane do zachowania w tajemnicy informacji niejawnych o klauzuli tajności „zastrzeżone” lub „poufne” lub tajemnicy związanej z wykonywaniem zawodu lub funkcji mogą odmówić zeznań co do okoliczności, na które rozciąga się ten obowiązek. Jak wspominałam w innym wpisie dotyczącym tajemnicy zawodowej, ustawa o zawodzie psychologa i samorządzie zawodowym psychologów stanowi, że psycholog ma obowiązek zachowania w tajemnicy informacji związanych z klientem, uzyskanych w związku z wykonywaniem zawodu. Podobny obowiązek wynika z zasad etyki i wykonywania zawodu psychologa.

Z zacytowanej regulacji wynika wprost, że w sytuacji, gdy składane przez Ciebie zeznania mogłyby naruszyć obowiązek zachowania w tajemnicy informacji związanych z klientem, uzyskanych w związku z wykonywaniem zawodu, masz prawo odmówić zeznań (jest to zatem inna instytucja niż opisywane w artykule dotyczącym postępowania cywilnego prawo odmowy odpowiedzi na pytanie, tutaj możesz odmówić składania zeznań).

Zwolnienie z obowiązku zachowania tajemnicy zawodowej

Z obowiązku zachowania tajemnicy zawodowej może zwolnić Cię sąd lub prokurator, w zależności od tego, czy jesteś przesłuchiwany w postępowaniu sądowym, czy przygotowawczym. Pamiętaj, że w postępowaniu przygotowawczym nie może zrobić tego inny niż prokurator organ prowadzący postępowanie. Zatem nawet jeśli postępowanie przygotowawcze prowadzone jest przez policję, z obowiązku zachowania tajemnicy zawodowej psychologa zwolnić może Cię tylko prokurator. Zwolnienie następuje w formie postanowienia, na które przysługuje Ci zażalenie. Bardzo istotne jest to, że nawet sam klient nie może zwolnić Cię z obowiązku zachowania tajemnicy zawodowej z nim związanej!

Ważny wyjątek

W tym kontekście warto wspomnieć o istotnym przepisie z ustawy o ochronie zdrowia psychicznego, która w art. 52 ust. 1 stanowi, że nie wolno przesłuchiwać osób obowiązanych do zachowania tajemnicy (chodzi o osoby wykonujące czynności wynikające ze wspomnianej ustawy, które są zobowiązane do zachowania w tajemnicy wszystkiego, o czym powezmą wiadomość w związku z wykonywaniem tych czynności) jako świadków na okoliczność wypowiedzi osoby, wobec której podjęto czynności wynikające z ustawy, co do popełnienia przez nią czynu zabronionego pod groźbą kary.

Co prawda przepis ten dotyczy psychologów, którzy pracują np. w szpitalu psychiatrycznym, jednak jest on ważnym wyjątkiem od ogólnej zasady, zgodnie z którą sąd lub prokurator może zwolnić w postępowaniu karnym z obowiązku zachowania tajemnicy zawodowej.

Mam nadzieję, że wpis ten w krótki i przystępny sposób wyjaśnił Ci zasady, o których jako psycholog powinieneś pamiętać. Jeżeli jednak masz jakieś dodatkowe pytania, zapraszam do komentowania i kontaktu!

Obecna sytuacja związana z agresją Rosji na Ukrainę spowodowała, że wielu psychologów będzie udzielało pomocy psychologicznej uchodźcom przybywającym do Polski. W większości przypadków, z uwagi na barierę językową, konieczne będzie korzystanie podczas konsultacji lub terapii z pomocy tłumacza. Jak współpraca psychologa z tłumaczem wygląda w kontekście obowiązku zachowania tajemnicy zawodowej?

Tłumacz przysięgły

Jeśli chodzi o tłumaczy przysięgłych to, podobnie jak psychologów, obowiązuje ich tajemnica zawodowa. Ustawa o zawodzie tłumacza przysięgłego wskazuje, że tłumacz przysięgły jest obowiązany do zachowania w tajemnicy faktów i okoliczności, z którymi zapoznał się w związku z tłumaczeniem. Również Kodeks etyki tłumacza przysięgłego zobowiązuje tłumaczy do zachowania tajemnicy. W związku z tym jeżeli korzystasz z pomocy tłumacza przysięgłego (czyli osoby wpisanej na listę tłumaczy przysięgłych prowadzoną przez Ministra Sprawiedliwości), powinieneś upewnić się, że jest on świadomy swojego obowiązku zachowania tajemnicy. Jeżeli zawierasz umowę o świadczenie usług z tłumaczem z uwagi na stałą współpracę, zamieść w niej dodatkowo odpowiednią klauzulę zobowiązującą do zachowania poufności.

W mojej ocenie tłumacz przysięgły zobowiązany jest do zachowania tajemnicy zawodowej nawet w przypadku, gdy wykonywane przez niego tłumaczenie ustne nie będzie poświadczane i nie ma charakteru urzędowego. Osoby wpisane na listę tłumaczy przysięgłych wykonują bowiem zawód zaufania publicznego i wszelkie wykonywane przez nich tłumaczenia powinny spełniać podwyższone standardy etyczne. Jak wskazałam powyżej, ustawa mówi o tym, że tłumacz przysięgły jest obowiązany do zachowania w tajemnicy faktów i okoliczności, z którymi zapoznał się w związku z tłumaczeniem, nie wskazując, czy chodzi o tłumaczenie zwykłe, czy poświadczane. Jest to raczej w mojej ocenie obowiązek podmiotowy, dotyczący konkretnej grupy zawodowej, jaką są tłumacze przysięgli, a nie przedmiotowy, odnoszący się do charakteru danego tłumaczenia.

Osoba niebędąca tłumaczem przysięgłym

Zupełnie inaczej wygląda sytuacja, kiedy korzystasz z pomocy osoby, która nie jest tłumaczem przysięgłym, a jedynie zna w odpowiednim stopniu dany język lub jest zwykłym tłumaczem. W tej sytuacji w mojej ocenie konieczne jest zawarcie odpowiedniej umowy, w której dana osoba zobowiąże się do zachowania w tajemnicy wszystkiego, o czym dowiedziała się podczas tłumaczenia. Zobowiązanie to może być zabezpieczone karą umowną. Pamiętaj, że to psycholog powinien dochować należytej staranności w zakresie zapewnienia, że podczas prowadzonych przez niego konsultacji zostaną zachowane wszelkie standardy etyczne. W tej sytuacji to tylko Ciebie obowiązuje ustawowy obowiązek zachowania tajemnicy, na tłumaczu zwykłym taki obowiązek nie ciąży.

Jeżeli masz jakiekolwiek pytania związane z poruszoną dziś tematyką, zapraszam do kontaktu lub komentowania.

Może zdarzyć się sytuacja, kiedy w związku z wykonywanym przez Ciebie zawodem zostaniesz wezwany do sądu w charakterze świadka w postępowaniu cywilnym. Często w takiej sytuacji powstaje problem, czy możesz odmówić zeznań z uwagi na dotyczący Cię obowiązek zachowania tajemnicy zawodowej.

Tajemnica zawodowa

Jak wynika z przepisów, psycholog ma obowiązek zachowania w tajemnicy informacji związanych z klientem, uzyskanych w związku z wykonywaniem zawodu. Jeżeli w związku z wykonywanym zawodem zostaniesz wezwany do złożenia zeznań w charakterze świadka w postępowaniu cywilnym, zapewne zadasz sobie pytanie, czy możesz odmówić w takiej sytuacji zeznań powołując się właśnie na wskazany wyżej obowiązek.

Odmowa zeznań

Krótko mówiąc, procedura cywilna nie przewiduje w aktualnym brzmieniu możliwości odmowy zeznań i wskazania jako uzasadnienia faktu, że masz obowiązek zachowania tajemnicy zawodowej. Nie oznacza to jednak, że tak istotny obowiązek związany z wykonywanym zawodem nie podlega żadnej ochronie.

Prawo odmowy odpowiedzi na pytanie

Kodeks postępowania cywilnego przewiduje w takiej sytuacji inną niż odmowa zeznań możliwość. Mianowicie, świadek może odmówić odpowiedzi na zadane mu pytanie jeżeli zeznanie miałoby być połączone z pogwałceniem istotnej tajemnicy zawodowej.

Pamiętaj, że ani stronom, ani sądowi nie przysługuje możliwość zwolnienia świadka z zachowania tajemnicy zawodowej. Zwróć również uwagę, że przepis mówi o tajemnicy „istotnej” i ocena, czy o taką chodzi w konkretnej sytuacji należy zarówno do samego świadka, jak i do sądu.

Podsumowując, jeżeli dostaniesz wezwanie do stawienia się w charakterze świadka w postępowaniu cywilnym w związku z wykonywanym przez Ciebie zawodem, masz obowiązek stawiennictwa we wskazanym czasie i miejscu. Nie możesz odmówić zeznań powołując się na obowiązującą Cię tajemnicę zawodową. Jeżeli jednak odpowiedź na jakieś pytanie zadane podczas przesłuchania będzie wiązała się z pogwałceniem istotnej tajemnicy zawodowej, masz prawo (a w mojej ocenie wręcz obowiązek wynikający co prawda nie z procedury cywilnej, której odpowiedni przepis mówi, że „świadek może odmówić odpowiedzi na zadane mu pytanie”, ale z ustawy o zawodzie psychologa, który mówi o obowiązku zachowania tajemnicy) odmówić jej udzielenia i wskazać przyczynę tej odmowy.

Starałam się jak najkrócej opisać poruszony dziś problem, ponieważ często pojawiają się wątpliwości związane z tym właśnie zagadnieniem. Jeżeli masz dodatkowe pytania, zapraszam do komentowania i kontaktu.