Dominika Szafran

radca prawny

Od początku swojej drogi zawodowej pomagam przedsiębiorcom w prowadzeniu działalności. W szczególności skupiam się na pomocy psychologom i psychoterapeutom w rozwoju ich praktyk zgodnie z prawem.
[Więcej >>>]

Załóż gabinet

Zasada diagnozy lekarskiej i psychologicznej, o której musisz pamiętać

Dominika Szafran24 czerwca 2022Komentarze (0)

Dzisiejszy wpis będzie nietypowy, bo nie dotyczy tylko przepisów prawa, ale dotyka również zagadnień związanych z etyką zawodu psychologa i zawodu lekarza. Zainspirowała mnie do niego audycja Tomasza Stawiszyńskiego w Tok Fm (link pod wpisem).

Pan Tomasz mówił w tej audycji o tzw. „Zasadzie Goldwatera” sformułowanej w 1973 roku przez Amerykańskie Towarzystwo Psychiatryczne (APA). Zgodnie z tą zasadą uznaje się „ za nieetyczne diagnozowanie jakichkolwiek zaburzeń psychicznych u osób publicznych, jeżeli nie zostało przeprowadzone badanie spełniające obowiązujące w psychiatrii standardy” (za Wikipedią: https://pl.wikipedia.org/wiki/Zasada_Goldwatera).

Wydarzeniem, które bezpośrednio wpłynęło na sformułowanie tej zasady było opublikowanie na łamach prasy wypowiedzi lekarzy psychiatrów na temat zdrowia psychicznego kandydata na prezydenta Barry’ego Goldwatera, co być może miało wpływ na wyniki wyborów prezydenckich.

W dzisiejszym wpisie chciałabym przeanalizować ten problem na gruncie zasad etyki i prawa obowiązujących psychologów i lekarzy w Polsce.

Zasady dotyczące lekarzy

Jeśli chodzi o psychiatrów to zastosowanie do nich będzie miała ustawa z dnia 5 grudnia 1996 roku o zawodach lekarza i lekarza dentysty, która w art. 42 ust. 1 wskazuje wprost, że  „lekarz orzeka o stanie zdrowia określonej osoby po uprzednim, osobistym jej zbadaniu lub zbadaniu jej za pośrednictwem systemów teleinformatycznych lub systemów łączności, a także po analizie dostępnej dokumentacji medycznej tej osoby”. Z przytoczonej regulacji wynika wprost, że lekarz nie może diagnozować osoby, której nie zbadał osobiście i nie chodzi tu tylko o osoby publiczne, jak w Zasadzie Goldwatera (chociaż oczywiście diagnozy stawiane np. w mediach dotyczą prawie wyłącznie osób publicznych), ale także niedopuszczalne jest np. diagnozowanie osób w internecie czy bez uprzedniego zbadania, np. w oparciu o informacje przekazane przez osobę znającą diagnozowanego.

Kodeks Etyki Lekarskiej („KEL”) nie formułuje wprost zakazu „diagnozy na odległość”, ale można ją wywieść np. z art. 9, który stanowi, że „lekarz może podejmować leczenie jedynie po uprzednim zbadaniu pacjenta. Wyjątki stanowią sytuacje, gdy porada lekarska może być udzielona wyłącznie na odległość”.

Poza tym pośrednio taki zakaz wynika z obowiązku uzyskania zgody pacjenta również na podejmowanie czynności diagnostycznych (art. 15 ust. 1 zd. 1 KEL wskazuje, że „postępowanie diagnostyczne, lecznicze i zapobiegawcze wymaga zgody pacjenta”).

Zatem wskazana powyżej zasada sformułowana już w latach 70. przez APA obowiązuje również polskich lekarzy psychiatrów i wynika to zarówno z powszechnie obowiązujących przepisów prawa, jak i z zasad etyki zawodowej.

Drodzy lekarze i lekarki, pamiętajcie o tym zanim wypowiecie się w mediach o stanie zdrowia psychicznego jakiegoś polityka lub artysty i postawicie mu diagnozę jakiegoś zaburzenia nie badając go uprzednio (a nawet jeśli go zbadaliście to obowiązuje Was tajemnica lekarska).

Zasady dotyczące psychologów

Obowiązująca obecnie ustawa z dnia 8 czerwca 2001 roku o zawodzie psychologa i samorządzie zawodowym psychologów w art. 12 ust. 1 wskazuje, że „podjęcie usług psychologicznych następuje za zgodą osoby (klienta) lub grupy osób (klientów) stanowiących podmiot diagnozowania i oddziaływania psychologicznego” (wyjątki od tej zasady dotyczą np. sytuacji, kiedy badanie nakazuje sąd w postępowaniu karnym). Jak wynika z art. 4 ust. 1 pkt 1 wspomnianej ustawy, do usług psychologicznych zalicza się również diagnozę psychologiczną.

Analogiczne regulacje zawarte są również w projekcie nowej ustawy procedowanej obecnie przez Sejm.

Diagnoza psychologiczna może odbywać się zatem tylko za zgodą odbiorcy usług psychologicznych. Diagnozowanie „na odległość” jest zatem sprzeczne z mającymi zastosowanie do psychologów przepisami prawa.

Z kolei Kodeks Etyczny Psychologa Polskiego Towarzystwa Psychologicznego w art. 10.2.a (zd. 1) wskazuje, że „psycholog podejmuje działania zawodowe tylko za świadomą zgodą odbiorcy. Wyjątki od tej reguły mogą być ustanowione jedynie w przepisach prawa powszechnego”.

Drodzy psychologowie i psycholożki, również Wy nie powinniście bez zgody zainteresowanej osoby podejmować czynności polegających na diagnozie psychologicznej. Będzie to sprzeczne zarówno z przepisami prawa, jak i z zasadami etyki Waszego zawodu.

Jestem bardzo ciekawa Waszej opinii na temat poruszonego dzisiaj zagadnienia, w szczególności Waszych obserwacji na temat łamania przytoczonych dzisiaj przepisów ustaw i kodeksów etyki. Dajcie również znać, czy uważacie, że takie zasady są potrzebne, czy może powinna panować większa swoboda w tym zakresie.

Link do wspomnianej audycji stanowiącej inspirację dzisiejszego wpisu: https://audycje.tokfm.pl/podcast/119705,Czy-wolno-publicznie-diagnozowac-Putina

W czym mogę Ci pomóc?

Na blogu jest wiele artykułów, w których dzielę się swoją wiedzą bezpłatnie.

Jeżeli potrzebujesz indywidualnej płatnej pomocy prawnej, to zapraszam Cię do kontaktu.

Przedstaw mi swój problem, a ja zaproponuję, co możemy wspólnie w tej sprawie zrobić i ile będzie kosztować moja praca.

    Twoje dane osobowe będą przetwarzane przez Dominikę Szafran w celu obsługi przesłanego zapytania. Szczegóły: polityka prywatności.

    { 0 komentarze… dodaj teraz swój }

    Dodaj komentarz

    Twoje dane osobowe będą przetwarzane przez Dominikę Szafran w celu obsługi komentarzy. Szczegóły: polityka prywatności.

    Poprzedni wpis:

    Następny wpis: